ปรัชญาของหลักสูตร
1. ปรัชญา ความสำคัญ และวัตถุประสงค์ของหลักสูตร
ภารกิจหนึ่งที่สำคัญของมหาวิทยาลัยอันสอดคล้องตามวิสัยทัศน์และพันธกิจของกระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม คือ บทบาทหน้าที่มหาวิทยาลัยในการผลิตและพัฒนากำลังคนให้สอดคล้องกับความต้องการของประเทศ รวมถึงการดำเนินการวิจัยและสร้างสรรค์นวัตกรรมเพื่อพัฒนาชุมชน สังคมและประเทศ เพื่อให้เท่าทันกับการเปลี่ยนแปลงของสากลโลก โดยได้กำหนดผลการเรียนรู้ที่คาดหวังให้เป็นไปตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ หรือ Thai Qualifications Framework for Higher Education, TQF : Hed ไว้ 5 ด้านหลัก อันสอดคล้องกับคุณลักษณะของบัณฑิตที่พึงประสงค์ อันได้แก่ (1) คุณธรรม จริยธรรม (2) ความรู้ (3) ทักษะทางปัญญา (4) ทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ และ (5) ทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลข การสื่อสาร และการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ ซึ่งสอดคล้องตามการพัฒนาทักษะของการเรียนรู้ของผู้เรียนในศตวรรษที่ 21 ที่ประกอบด้วย สาระวิชา ทักษะการเรียนรู้และนวัตกรรม ทักษะสารสนเทศ สื่อและเทคโนโลยี และทักษะชีวิตและอาชีพ ทั้งนี้จะเห็นได้ว่าสิ่งต่างๆ ที่กำหนดเหล่านี้ได้ถูกเห็นความสำคัญและถูกกำหนดและบรรจุไว้ในหลักปรัชญาและปณิธานของมหาวิทยาลัยนเรศวร (www.nu.ac.th) ดังนี้ คือ
“มหาวิทยาลัยนเรศวร มีอุดมการณ์ มุ่งมั่นที่จะดำเนินตามรอยเบื้องพระยุคลบาทสมเด็จพระนเรศวรมหาราช ผู้พระราชทานความเป็นไท ความสงบ ความผาสุก แก่ปวงชนชาวไทยมาแล้วในอดีต ดังนั้น มหาวิทยาลัยนเรศวร จึงมุ่งเน้นที่จะสืบสานให้สังคมไทยเป็นไทจากอวิชชา โดยค้นคว้าและสะสมองค์ความรู้เพื่อผลิตบัณฑิตให้มีความเป็นเลิศทางวิชาการ และมีคุณธรรม จริยธรรม เป็นแบบอย่างที่ดีงามในการดำรงชีวิตและสร้างสรรค์สังคมให้เกิดความสงบและสันติสุข มุ่งอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติ สิ่งแวดล้อม ศิลปะ วัฒนธรรมและประเพณี เพื่อเป็นมรดกของชาติ สืบไป (ปรัชญาของมหาวิทยาลัยนเรศวร)”
“…มุ่งเน้นการพัฒนาวิชาการ และวิชาชีพชั้นสูง เป็นศูนย์รวมแหล่งวิทยากรต่างๆ ที่มีคุณค่าต่อมนุษย์ มีปณิธานอันแน่วแน่ที่จะดำรงความเป็นเลิศทางวิชาการและความเป็นสากล ในอันที่จะพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ให้มีคุณภาพและประสิทธิภาพ เพื่อเกื้อหนุนต่อการพัฒนาประเทศ และสามารถแข่งขันในระดับนานาชาติได้แบบยั่งยืน มุ่งสร้างบัณฑิตให้เป็นผู้รอบรู้ทางวิชาการ เชี่ยวชาญวิชาชีพในทุกสรรพวิทยาการ มีความเป็นสากลทั้งในเชิงเทคโนโลยีและภาษาที่จำเป็นรวมถึงมีคุณธรรม จริยธรรม และจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพ อีกทั้งเป็นผู้มีวิสัยทัศน์กว้างไกล มีจิตใจร่วมพัฒนา (ปรัชญาของมหาวิทยาลัยนเรศวร)”
คณะวิศวกรรมศาสตร์ เป็นคณะฯ หนึ่งที่ยึดมั่นในการตอบสนองต่อนโยบายมหาวิทยาลัยเพื่อให้บรรลุตามเป้าหมายของพันธกิจมหาวิทยาลัยที่ได้กำหนดไว้ 4 ด้าน อันได้แก่ การผลิตบัณฑิต การวิจัย การบริการวิชาการ และการทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม ที่สอดคล้องกับวิสัยทัศน์และปรัชญาฯ (www.eng.nu.ac.th) ดังนี้
“สร้างวิศวกรให้มีคุณภาพและมีคุณธรรม พร้อมพัฒนา และส่งเสริมการเรียนการสอน การวิจัย บริการวิชาการเชิงบูรณาการเพื่อให้บัณฑิตสามารถแก้ไขปัญหาของประชาชนและประเทศที่ยั่งยืนด้วยการบริหารงานยึดหลักปรัชญาเศรษฐกิจพอเพียง (วิสัยทัศน์คณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.นเรศวร)”
“มุ่ง – มั่นพัฒนาวิชาการ
สู่ – การผลิตวิศวกรที่มีคุณภาพและคุณธรรม
ความ – รู้สู่สังคมไทย
เป็น – ผู้นำด้านวิจัยและเทคโนโลยี
เลิศ – ล้ำค่าความเป็นไทยดำรงไว้ซึ่งวัฒนธรรม (ปรัชญาคณะวิศวกรรมศาสตร์ ม.นเรศวร) ”
ดังนั้น เพื่อให้สอดคล้องและสัมพันธ์กับวิสัยทัศน์ ปรัชญา และพันธกิจ ที่ได้กำหนดไว้นี้ ทางหลักสูตรวิศวกรรมศาสตรบัณฑิต สาขาวิชาวิศวกรรมอุตสาหการ, หลักสูตรวิศวกรรมศาสตรมหาบัณฑิต สาขาวิศวกรรมการจัดการ และหลักสูตรปรัชญาดุษฎีบัณฑิต สาขาวิศวกรรมการจัดการ ที่ได้ปรับปรุงใหม่นี้ ได้กำหนดปรัชญาของหลักสูตรฯ ให้ชัดเจนและสอดคล้องเป็นไปตามบัญญัติเจ็ดประการที่บัณฑิตพึงประสงค์ของหลักสูตรฯ ที่พึงมีตามแนวทางการเสนอแนะของศาสตราจารย์ นพ.อดุลย์ วิริยเวชกุล (ราชบัณฑิต) ที่ได้เสนอไว้ในการประชุมสัมมนาเชิงวิชาการ “ปรัชญาการอุดมศึกษาไทย” ในวันที่ 24 กันยายน 2551 ที่จัดโดยสำนักงานคณะกรรมการการอุดมศึกษา เพื่อให้ยึดถือเป็นแนวปฏิบัติ โดยสิ่งที่บัณฑิตพึงต้องมี คือ คุณวุฒิที่เป็นที่ยอมรับของสากล ความประพฤติตามหลักคุณธรรมและจริยธรรม การยึดถือและรักษาวัฒนธรรมไทยอันดีงาม การเรียนรู้ตลอดชีพ การเป็นต้นแบบที่ดีและผู้นำด้านวิชาการของสังคม การยึดถือในระบอบประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข และความรู้และจิตวิญญาณของการเป็นผู้ประกอบการธุรกิจ
1.1 ปรัชญาของหลักสูตร
การจัดการอุตสาหกรรมที่ดีของประเทศ และการจัดการเทคโนโลยีของอุตสาหกรรมอย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืน จำเป็นต้องอาศัยบุคลากรที่มีความรู้ความสามารถชั้นสูงในสาขาวิชาวิศวกรรมการจัดการ พร้อมทั้งสามารถผสมผสานปรัชญา แนวคิด และเทคนิควิทยาการ สร้างองค์ความรู้ ชี้นำสังคมได้ มีความสามารถทางวิชาการ พร้อมด้วยจริยธรรม เพื่อยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน ทั้งในระดับประเทศ และระดับสากล
1.2 ความสำคัญ
จากสถานการณ์การเปลี่ยนแปลงของยุทธศาสตร์ระดับชาติในการพัฒนาทางด้านเศรษฐกิจ สังคม และวัฒนธรรม ซึ่งส่งผลกระทบต่อการพัฒนาทรัพยากรมนุษย์ที่จะมาเป็นกำลังแรงานสำคัญในการพัฒนาอุตสหกรรมของประเทศ ดังนั้นในการผลิตบุคลากร เพื่อตอบสนองต่อความต้องการของผู้ใช้บัณฑิตสังคมและประเทศ จึงมีความจำเป็นอย่างยิ่งที่จะต้องผลิตบุคลากรที่มีความรู้ ความสามสารถ และทักษะเพื่อรองรับการเปลี่ยนแปลงในโลกยุคดิจิตอล ที่มีความผันผวนในการเปลี่ยนแปลงสูง ไม่แน่นอนและเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วฉับพลัน ดังนั้นจึงเป็นบทบาทหน้าที่ที่สำคัญของภาควิชาวิศวกรรมอุตสาหการ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยนเรศวร ที่มีพันธกิจที่สำคัญในการผลิตบัณฑิต ในระดับการศึกษาขั้นสูงสุด (ดุษฎีบัณฑิต) ที่มีคุณลักษณะที่พึงประสงค์ 5 ด้าน ตามกรอบมาตรฐานคุณวุฒิระดับอุดมศึกษาแห่งชาติ อันได้แก่ 1. ด้านคุณธรรม จริยธรรม (Ethics and Moral) 2. ด้านความรู้ (Knowledge) 3. ด้านทักษะทางปัญญา (Cognitive Skills) 4. ด้านทักษะความสัมพันธ์ระหว่างบุคคลและความรับผิดชอบ (Interpersonal Skills and Responsibility) 5. ด้านทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลขการสื่อสารและการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศ (Numerical Analysis, Communication and Information Technology Skills) อันสอดคล้องกับความเปลี่ยนแปลงของสากลโลก ในการปรับปรุงหลักสูตรฯ ในครั้งนี้ต้องการสร้างอัตลักษณ์นิสิต มหาวิทยาลัยนเรศวรให้ครบถ้วน คือเป็นทั้ง คนดี คนเก่ง คนมีวินัย และคนที่ภูมิใจในชาติ และได้ยึดถือปฏิบัติตามนโยบายของมหาวิทยาลัยที่ต้องการให้หลักสูตรมีความเป็นสากล (Internationalization) มีการสร้างและใช้นวัตกรรม (Innovation) ทั้งในด้านความรู้และเทคโนโลยีเพื่อส่งเสริมในการประกอบวิชาชีพของบัณฑิตในอนาคต และมีการบูรณาการ (Integration) ในศาสตร์ของสาขาวิชาร่วมกับศาสตร์ที่อื่นเกี่ยวข้อง รวมถึงการเป็นบัณฑิตที่มีความถึงพร้อมและยึดมั่นในหลักคุณธรรมจริยธรรม (Integrity) ซึ่งปรัชญาหลักสูตรใหม่ที่ได้บัญญัติไว้ 7 ประการนี้สอดคล้องกับนโยบายของมหาวิทยาลัยนเรศวร ซึ่งสามารถแสดงได้ดังตารางข้างล่างนี้
ตารางแสดงความสอดคล้องของปรัญากับนโยบายของมหาวิทยาลัย
ปรัชญา: บัญญัติ 7 ประการคุณลักษณะบัณฑิต ที่พึงประสงค์ อัตลักษณ์นิสิต นโยบายมหาวิทยาลัย
1. การผลิตบัณฑิตให้มีคุณวุฒิเป็นที่ยอมรับในระดับสากล อันตอบสนองต่อความคาดหวังและความต้องการของผู้ประกอบการ ชุมชน สังคมและประเทศชาติ : คนเก่ง: Internationalization
2. การผลิตบัณฑิตให้มีความประพฤติที่ดีที่สอดคล้องตามหลักคุณธรรมจริยธรรม เข้าใจ รักษาและส่งเสริมวัฒนธรรมไทยอันดีงาม รวมถึงยึดมั่นและปฏิบัติตามหลักจรรยาบรรณวิชาชีพ :คนดี, คนภูมิใจในชาติ :Integrity
3. การผลิตบัณฑิตให้มีความตระหนักในคุณค่าและยึดถือปฏิบัติตามวัฒนธรรมและอารยธรรมสากลที่เหมาะสมและสอดคล้องกับสังคมไทยและมีทักษะอันพึงประสงค์ เช่น ความตรงต่อเวลา ความมีวินัย ความซื่อสัตย์สุจริต การให้เกียรติผู้อื่น ภาวะผู้นำ การสื่อสาร การทำงานร่วมกันกับผู้อื่น เป็นต้น :คนมีวินัย, คนภูมิใจในชาติ :Internationalization, Integrity
4. การผลิตบัณฑิตให้เป็นผู้ใฝ่รู้ เรียนรู้ตลอดชีพ สามารถสืบค้นข้อมูลจากแหล่งความรู้ที่เชื่อถือได้ สามารถศึกษาค้นคว้าวิจัยทั้งในศาสตร์ของตนและศาสตร์ที่เกี่ยวข้องในระดับชาติและนานาชาติ เพื่อให้ได้มาซึ่งองค์ความรู้และนวัตกรรมใหม่ ที่ได้มาจากการพัฒนาต่อยอดจากองค์ความรู้เดิม สามารถอภิปรายด้วยหลักเหตุและผลที่ยอมรับได้ สามารถวิเคราะห์และสังเคราะห์ปัญหา จนกระทั่งเข้าใจในโจทย์ปัญหาแล้วสามารถนำมาค้นหาเพื่อให้ได้คำตอบที่เหมาะสมและมีเหตุผล หรือนำหลักการทฤษฎีต่างๆ มาประยุกต์ใช้ในการแก้ปัญหาในงานได้ :คนเก่ง :Internationalization, Innovation, Integration
5. การผลิตบัณฑิตให้เป็นต้นแบบที่ดีหรือแบบอย่างที่ดีในสังคมในการเป็นผู้นำทางวิชาการให้กับสังคม รวมถึงเป็นผู้ที่มีบทบาทสำคัญในการเป็นผู้ถ่ายทอดองค์ความรู้ และการประยุกต์ใช้ความรู้ต่างๆ ในการสร้างเทคโนโลยีและนวัตกรรม เพื่อประโยชน์แก่นายจ้าง ชุมชน สังคมและประเทศชาติ :คนดี, คนเก่ง :Integrity, Innovation, Integration,
6. การผลิตบัณฑิตให้ยึดมั่นและมีส่วนร่วมในสังคมประชาธิปไตยอันมีพระมหากษัตริย์เป็นประมุข :คนดี, คนภูมิใจในชาติ :Integrity,
7. การผลิตบัณฑิตให้มีความรู้ความเข้าใจที่ดีและมีส่วนร่วมในการดำเนินกิจกรรมในเชิงธุรกิจและการพาณิชย์ การเสริมสร้างให้มีจิตวิญญาณของความเป็นผู้ประกอบการธุรกิจ อันจะสามารถนำไปประยุกต์ใช้ในการประกอบวิชาชีพของตนเองต่อไปในอนาคต :คนเก่ง :Integration
ในการพัฒนาหลักสูตรในครั้งนี้ ต้องการผลิตดุษฎีบัณฑิตที่มีศักยภาพสูง ซึ่งสามารถประกอบวิชาชีพได้ทั้งในระดับชาติและระดับนานาชาติ เป็นผู้มีความเพรียบพร้อมด้วยคุณธรรมจริยธรรม มาตรฐานทางวิชาการและวิชาชีพเป็นนักวิจัยขั้นสูงที่สามารถผลิตองค์ความรู้ใหม่ และนวัตกรรมทางด้านวิศวกรรมการจัดการและวิศวกรรมอุตสาหการ ในการวิเคราะห์และแก้ปัญหาที่ซับซ้อนในระดับสูงให้กับภาคอุตสาหกรรมได้
1.3 วัตถุประสงค์ของหลักสูตร
วัตถุประสงค์ของหลักสูตร มุ่งผลิตดุษฎีบัณฑิตให้มีคุณลักษณะ ดังต่อไปนี้
1. มีความใฝ่รู้ คิด วิเคราะห์ สังเคราะห์ วิจัย และสร้างองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมใหม่ในด้านวิศวกรรมการจัดการที่โดดเด่นและเป็นเอกลักษณ์
2. เป็นผู้นำทางวิชาการ นำความรู้ทางด้านวิศวกรรมการจัดการ เพื่อสร้างองค์ความรู้เทคโนโลยีและนวัตกรรมใหม่ที่ก่อให้เกิดประโยชน์ต่อชุมชนท้องถิ่น ระดับชาติ และระดับนานาชาติได้ทัดเทียมกับนานาอารยประเทศ
3. เป็นผู้มีความเพียบพร้อมด้านคุณธรรม จริยธรรม และสำนึกในจรรยาบรรณแห่งวิชาชีพและสามารถเป็นแบบอย่างที่ดีในการชี้นำสังคมไทย
วัตถุประสงค์ของหลักสูตร
กลุ่มอาชีพเป้าหมายเมื่อจบการศึกษา
1 อาชีพนักบริหารงาน ทั้งในส่วนทรัพยากรองค์กรและระบบการดำเนินงานในโรงงานอุตสาหกรรม และสามารถประยุกต์ใช้กับอุตสาหกรรมบริการ อันได้แก่
1) ผู้จัดการ ผู้บริหารระดับกลางและระดับสูงในองค์กร ที่กำกับดูแลและการบริหารจัดการในด้านการออกแบบและควบคุมกระบวนการดำเนินงานในธุรกิจทั้งในภาคการผลิตและภาคบริการ
2) ฝ่ายปรึกษาธุรกิจในด้านการจัดการโรงงานอุตสาหกรรม
3) ผู้จัดการด้านวิศวกรรมและผู้จัดการโครงการ
4) ผู้บริหารด้านการจัดการโลจิสติกส์และโซ่อุปทาน
5) เจ้าของกิจการและผู้บริหารโรงงานอุตสาหกรรม
2 อาชีพวิศวกร อันได้แก่
1) วิศวกรระบบ หรือวิศวกรการจัดการ
2) วิศวกรฝ่ายออกแบบและควบคุมการผลิต วิศวกรอุตสาหการ และวิศวกรการผลิต
3) วิศวกรโลจิสติกส์
4) วิศวกรฝ่ายสนับสนุนการผลิต เช่น วิศวกรความปลอดภัย วิศวกรซ่อมบำรุง วิศวกรคุณภาพ เป็นต้น
5) วิศวกรฝ่ายออกแบบและพัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่
6) นักเทคโนโลยีอุตสาหกรรม
3 อาชีพนักวิจัยและนักวิชาการ อันได้แก่
1) อาจารย์ในมหาวิทยาลัยที่เกี่ยวข้องกับสาขาวิศวกรรมอุตสาหการ และวิศวกรรมการจัดการ
2) นักวิจัยในมหาวิทยาลัย องค์กร หรือ หน่วยงานต่างๆ
3) นักเขียน นักวิชาการอิสระ วิทยากร และผู้ให้คำปรึกษาด้านการจัดการอุตสาหกรรม และสาขาที่เกี่ยวข้องด้านวิศวกรรมอุตสาหการและวิศวกรรมการจัดการ
ผลลัพธ์การเรียนรู้ที่คาดหวังของหลักสูตร
ELO1 : คุณธรรม จริยธรรม: สามารถปฏิบัติตนให้มีระเบียบ วินัย ตรงต่อเวลา รับผิดชอบต่อตนเองและสังคม รวมถึงสามารถร่วมอภิปราย แสดงความคิดเห็นและใช้ดุลยพินิจในการตัดสินปัญหาในกรอบด้านคุณธรรม จริยธรรมและจรรยาบรรณทางด้านวิชาการ วิชาชีพและวิจัย
ELO2 : ความรู้: สามารถประยุกต์ใช้ความรู้ในสาขาวิศวกรรมการจัดการและหลักการการวิจัยขั้นสูง เพื่อให้เกิดการพัฒนาต่อยอดองค์ความรู้ การวิเคราะห์และการแก้ไขปัญหาที่ซับซ้อน และสามารถจัดกลุ่มและเลือกใช้องค์ความรู้ในศาสตร์ต่างๆ ที่เกี่ยวข้องมาบูรณาการร่วมกันเพื่อแก้ปัญหาขั้นสูง หรือเพื่อสร้างนวัตกรรมและองค์ความรู้ใหม่ได้ ทั้งในระดับชาติหรือระดับนานาชาติ
ELO3 : ทักษะทางปัญญา: สามารถศึกษาค้นคว้าและแสวงหาความรู้ ความก้าวหน้าด้านวิชาการและวิชาชีพในสาขาวิศวกรรมการจัดการ และดำเนินการวิจัยในขั้นสูง เพื่อให้ได้ข้อสรุป และสามารถนำมาสังเคราะห์และบูรณาการร่วมกับศาสตร์ที่เกี่ยวข้อง และสามารถนำมาพัฒนาสร้างสรรค์ผลงานด้านนวัตกรรมหรือการสร้างองค์ความรู้ใหม่ เพื่อเป็นแหล่งอ้างอิงในระดับชาติหรือระดับนานาชาติได้
ELO4 : ทักษะการทำงานเป็นทีม และการบริหารงาน: สามารถวางแผน ดำเนินการ และบริหารงานได้ด้วยตนเองและทำงานร่วมกับผู้อื่นเป็นทีมได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล ทั้งงานในวิชาชีพหรือสหวิชาชีพ และแสดงภาวะผู้นำในการรับผิดชอบ ตัดสินใจ ประเมินผลและร่วมแสดงความคิดเห็นที่เป็นประโยชน์ต่อวิชาการและวิชาชีพขั้นสูงได้อย่างเหมาะสมตาม โอกาสและสถานการณ์
ELO5 : ทักษะการวิเคราะห์เชิงตัวเลข และโปรแกรมคอมพิวเตอร์: สามารถวิเคราะห์ เลือกใช้ บูรณาการหรือสร้างวิธีการ การประมวลผล การคำนวณ การพยากรณ์ การจำลองสถานการณ์ และเทคนิควิธีการทางสถิติขั้นสูงในสาขาวิศวกรรมการจัดการ รวมถึงโปรแกรมคอมพิวเตอร์ ที่ทันสมัย เพื่อใช้ในการแก้ปัญหาที่ซับซ้อนในสาขาวิชาชีพและการวิจัยได้อย่างถูกต้องและเหมาะสม
ELO6 : ทักษะการสื่อสาร: สามารถสื่อสารในด้านการฟัง พูด อ่านและเขียน ทั้งภาษาไทยและภาษาอังกฤษ โดยเลือกใช้เทคโนโลยีสารสนเทศที่ทันสมัยเพื่อการแสวงหาความรู้ และสามารถนำเสนอและถ่ายทอดองค์ความรู้และผลงานทางวิชาการและวิจัยในระดับชาติหรือระดับนานาชาติได้อย่างมีประสิทธิภาพและประสิทธิผล